دهلی (Delhi)، پایتخت کشور هند است و بهدلیل پیشینه تاریخی، تنوع فرهنگی و جایگاه سیاسی، از مهمترین مقاصد گردشگری و اقتصادی هند بهشمار میرود. این شهر از دو بخش اصلی، دهلی قدیم و دهلی نو تشکیل شده و مجموعهای از بناهای تاریخی، معابد، بازارهای سنتی و مکانهای دیدنی را در خود جای داده است.
پس از خرید بلیط هواپیما تهران دهلی، آشنایی با جاذبههای گردشگری این شهر به شما کمک میکند تا برنامهریزی بهتری داشته باشید و از سفرتان بیشترین بهره را ببرید.
در ادامه برای آشنایی بیشتر با جاذبههای دیدنی دهلی (Delhi)، با ما همراه باشید.
دروازه هند (India Gate)
دروازه هند، در بخش شرقی شهر دهلی نو قرار دارد. بر روی این دروازه، نام بیش از ۱۳٬۵۱۶ سرباز هندی و بریتانیایی که در جنگ افغانستان در سال ۱۹۱۹ و نبردهای شمالغربی هند، جان خود را از دست دادند، حک شده است. همچنین این بنا یادبود ۷۴٬۱۸۷ نفر از نیروهای ارتش هند است که بین سالهای ۱۹۱۴ تا ۱۹۲۱ در جنگ جهانی اول و جبهههایی مانند فرانسه، فنلاند، بینالنهرین، ایران، شرق آفریقا، گالیپولی (Gallipoli) و همچنین سومین جنگ انگلیس و افغانستان کشته شدند.
ویژگی های معماری دروازه هند به صورت زیر است:
- مجموعه دروازه هند، در محوطه ششضلعی با قطر حدود ۶۲۵ متر قرار گرفته و مساحتی نزدیک به ۳۰۶ هزار متر مربع را در بر میگیرد.
- معماری این بنا از طاقهای روم باستان، بهویژه طاق کنستانتین الهام گرفته است.
- دروازه هند، دارای دهانهای به عرض ۹.۱ متر و ۴۲ متر ارتفاع دارد و بر روی قسمتی از سنگ سرخ بهاراتپور (Bharatpur Stone) ساخته شده است.
- ساختار بنا بهصورت پلکانی تا بخش فوقانی ادامه یافته و در قسمت بالای آن، یک قرنیز بزرگ با نقش خورشید دیده میشود.
- در بالاترین نقطه نیز گنبدی قرار دارد که در ابتدا برای روشن کردن آتش با استفاده از روغن، در سالگردهای مهم در نظر گرفته شده بود، اما امروزه بهندرت از آن استفاده میشود.
قلعه سرخ (Red Fort)
قلعه سرخ که در زبان هندی با نام لال قلعه (Lal Qila) شناخته میشود، در ۱۲ مه ۱۶۳۹ به دستور امپراطور شاهجهان (Shah Jahan) ساخته شد. این دژ تاریخی در منطقه دهلی قدیم قرار دارد و برای سالها اقامتگاه اصلی امپراطوران مغول بود.
قلعه سرخ، دارای وسعت حدود ۱۰۳ هکتار و با دیوارهای دفاعی به طول تقریبی ۲.۴۱ کیلومتر احاطه شده است، این دیوارها در بخش مشرف به رودخانه حدود ۱۸ متر و در قسمت مشرف به شهر تا ۳۳ متر ارتفاع دارند.
در داخل این قلعه، چندین موزه نیز فعالیت میکنند، که عبارتاند از:
- موزه نقاشیهای خونین (Blood Paintings Museum)، با موضوع مبارزان و شهدای هند در قرن بیستم.
- موزه باستانشناسی
- موزه یادبود جنگ هند (Indian War Memorial Museum)
قلعه سرخ سه دروازه اصلی دارد، که عبارتاند از:
- دروازه لاهوری (Lahori Gate)، ورودی اصلی مجموعه
- دروازه دهلی (Delhi Gate)
- دروازه خضرآباد (Khizrabad Gate)
قطب منار (Qutub Minar)
قطب منار با ۳۹۹ پله و با ارتفاع ۷۲٫۵ متر، بلندترین مناره آجری جهان بهشمار میرود. این مناره در مجموعه تاریخی قطب (Qutb Complex)، در منطقه مهرائولی (Mehrauli) و در جنوب دهلی قرار دارد و بین سالهای ۱۱۹۹ تا ۱۲۲۰ میلادی ساخته شد.
قطب منار نمونهای برجسته از تلفیق معماری اسلامی با معماری بومی هند است. اگرچه، ساختار کلی آن بر پایه اصول معماری اسلامی و آسیای جنوبغربی شکل گرفته، اما در طراحی و اجرای آن، تأثیر معماری معابد هندی نیز بهوضوح دیده میشود. مهمترین بنای این مجموعه، مسجد قوةالاسلام است که در سال ۱۱۹۹ میلادی توسط قطبالدین ایبک ساخته شد.
قطب منار از پنج طبقه تشکیل شده است؛ طبقه نخست، دارای ستونهای نیمدایره و از ماسهسنگ قرمز و خاکستری ساخته شده و در زمان حکومت غیاثالدین محمد غوری تکمیل شده است. طبقات دوم، سوم و چهارم، به دستور شمسالدین التتمش، نخستین سلطان مسلمان ساخته شد. طبقات دوم و سوم از جنس ماسهسنگ قرمز بوده و همانند طبقه نخست، دارای ستونهای نیمدایرهای برجسته، بالکنهای سنگی و مقرنسکاریهای زیبا هستند.
طبقه پنجم، در سال ۱۳۶۹ میلادی، پس از برخورد صاعقه به مناره، طبقه چهارم به طور جدی آسیب دید. فیروز شاه تغلق، یکی از سلاطین دهلی، هنگام مرمت بنا تصمیم گرفت، ارتفاع این بخش را کاهش دهد و به جای آن دو طبقه جدید ایجاد کند. به همین دلیل، طبقه پنجم امروزی از نظر مصالح و سبک معماری با بخشهای پایینتر، تفاوت دارد.
مقبره همایون (Humayun’s Tomb)
آرامگاه همایون، یکی از مهمترین آثار معماری دوره مغول در هند است. این آرامگاه محل دفن همایون، دومین امپراتور گورکانی هند، بوده و در شهر دهلی قرار دارد. ساخت این بنا در سال ۱۵۵۸ میلادی به دستور همسر اول همایون، ملکه بگه بیگم (Bega Begum) یا حاجی بیگم(Hajji Begum) آغاز شد.
بنای اصلی آرامگاه از سنگ لاشه و ماسه سنگ قرمز ساخته شد. در ساخت این بنا از سنگ مرمر سفید، برای پوشش نما، کفسازی، پنجرههای مشبک سنگی(Jaali)، قاب درها، سایبانهای سنگی (Chhajja) و گنبد اصلی استفاده شده است.
مجموعه آرامگاه همایون، محل دفن تعدادی از اعضای خاندان سلطنتی مغول بوده است. برخی از آنها، عبارتاند از:
- امپراتور همایون (Humayun)
- حمیده بانو بیگم (Hamida Banu Begum)
- بیگا بیگم (Bega Begum)
- شاهزاده مراد میرزا (Shahzada Murad Mirza)
- امپراتور جهاندار شاه (Jahandar Shah)
معبد لوتوس یا نیلوفر آبی (Lotus Temple)
معبد لوتوس یا معبد نیلوفر آبی، یکی از نیایشگاههای آیین بهائی بوده و در منطقه بهاپور (Bahapur) در شهر دهلی نو قرار دارد. این بنا در دسامبر سال ۱۹۸۶ میلادی به بهرهبرداری رسید و طراحی آن از گل نیلوفر آبی، الهام گرفته شده است.
معماری معبد لوتوس، بر اساس اصول زیر است:
- ساختمان دارای ۹ ضلع و دایره شکل است.
- در فضای داخلی این معبد، هیچ تصویر، مجسمه، نماد مذهبی، محراب و منبر وجود ندارد، تا محیطی ساده و بدون وابستگی به آیین خاص، ایجاد شود.
- طراحی معبد لوتوس از گل نیلوفر آبی، الهام گرفته است؛ گلی که در فرهنگ هند، نماد پاکی، معنویت، دانش و تقدس به شمار میرود.
- این بنا از ۲۷ گلبرگ مرمرین تشکیل شده که در قالب ۹ خوشه سهتایی، ساختاری کاملاً متقارن ایجاد کردهاند.
- ۹ ورودی ساختمان به تالار مرکزی منتهی میشود؛ سالنی با ارتفاع ۳۴٫۳ متر که ظرفیت نشستن حدود ۱۳۰۰ نفر و گنجایش کلی، نزدیک به ۲۵۰۰ نفر را دارد.
- قطر معبد حدود ۷۰ متر است و نمای بیرونی آن با سنگ مرمر سفید یونانی، پوشیده شده است.
- معبد لوتوس، دارای ۹ عدد حوض آب، باغهای سرسبز و محوطهای به وسعت حدود ۱۰٫۵ هکتار است.
معبد آکشاردام (Akshardham Temple)
معبد آکشاردهام، یکی از بزرگترین معابد هندو در شهر دهلی هند است. این معبد، در نزدیکی شهر نویدا (Noida) و در ساحل رود یامونا (Yamuna River) قرار دارد. معبد آکشاردهام در ۶ نوامبر سال ۲۰۰۵ میلادی افتتاح شد. ساخت معبد بر اساس اصول معماری سنتی هندو انجام شده است.
ویژگیهای معماری این معبد عبارتاند از:
- ۲۳۴ ستون سنگی حکاکیشده
- ۹ گنبد بزرگ
- دارای صدها مجسمه مذهبی
- دارای ۴۳ متر ارتفاع، ۹۶ متر عرض و ۱۰۹ متر طول
- تزئین نمای معبد با هزاران نقش ظریف از گلها، گیاهان، حیوانات، موسیقیدانان، رقصندگان و خدایان آیین هندو
- دارای دسترسی به متروی دهلی
این معبد شامل سه نمایشگاه اصلی است:
1- ساهجاناند دارشان(Sahajanand Darshan) یا تالار ارزشها (Hall of Values):
یک نمایشگاه تعاملی است که با استفاده از مجسمههای متحرک، نور، صدا و جلوههای ویژه، آموزهها و ارزشهای اخلاقی سوامینارایان را به نمایش میگذارد.
2- نیلکانت دارشان (Neelkanth Darshan)؛
در این بخش، فیلمی با فناوری آیمکس (IMAX) نمایش داده میشود که داستان سفرهای معنوی سوامینارایان در دوران نوجوانی را روایت میکند.
3- سانسکروتی دارشان (Sanskruti Darshan)؛
در این بخش، سوار بر قایق میشوید و طی حدود ۱۲ دقیقه، از میان بخشهایی عبور میکنید که بیش از ۱۰ هزار سال از دستاوردهای فرهنگی، علمی و هنری هند و پیشرفتهای هند در زمینههای ریاضیات، نجوم، پزشکی، یوگا، هنر، ادبیات و معماری را، به تصویر میکشند.
مسجد جامع (Jama Masjid)
مسجد جامع دهلی یا مسجد جهاننما، یکی از بزرگترین مساجد هند و در شهر شاهجهانآباد دهلی قدیم، واقع شده است. این مسجد به دستور شاه جهان، امپراطور مغول، بین سالهای ۱۶۴۴ تا ۱۶۵۶ میلادی ساخته شد.
در ساخت بنا، ماسهسنگ قرمز، مرمر سفید و مرمر سیاه برای تزئین بنا، بهکاررفته است. در این مسجد کتیبههایی به زبانهای عربی و فارسی نیز بر دیوارها و بخشهای مختلف مسجد، نقش بستهاند که برخی از آنها، شامل آیات قرآن و برخی دیگر در ستایش بنا و سازندگان آن هستند.
مسجد جامع سه ورودی اصلی دارد؛ دروازه شرقی (سلطنتی) که در گذشته ویژه امپراتور و خاندان سلطنتی بود، دروازه شمالی و دروازه جنوبی. از ویژگیهای معماری این مسجد، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ظرفیت حدود ۲۵ هزار نمازگزار
- حوض بزرگ برای وضو
- ایوانهای سرپوشیده در اطراف
- حیاط مسجد پوشیده از ماسهسنگ قرمز
- کتیبههای خوشنویسی به زبان عربی و فارسی
- منارهها به ارتفاع حدود ۴۱ متر و ساخته شده از ماسهسنگ قرمز و مرمر سفید
گورودوارا بنگلا صاحب (Gurudwara Bangla Sahib)
گورودوارا بنگلا صاحب، یکی از مهمترین معابد آیین سیک، در دهلی هند است. این مکان مقدس به دلیل ارتباط با هشتمین گورو (رهبر معنوی) آیین سیک، گورو هار کریشان (Guru Har Krishan) و همچنین حوض مقدس داخل مجموعه که با نام سارووار (Sarovar) شناخته میشود و از جایگاه ویژهای در میان پیروان این آیین برخوردار است.
در کنار گوردوارا، مدرسه دخترانه خالصه، نگارخانه هنری و موزهای به نام سردار باگهل سینگ (Baghel Singh) نیز فعالیت میکنند که بازدید از آنها، آشنایی بیشتری با تاریخ و فرهنگ جامعه سیک را، برای گردشگران فراهم میسازد.
بازار چاندنی چوک (Chandni Chowk)
چاندنی چوک یا میدان مهتاب، یکی از بازارهای تاریخی دهلی قدیم در هند است و در نزدیک قلعه سرخ (Red Fort / Lal Qila) قرار دارد. این بازار در سال ۱۶۵۰ میلادی به دستور امپراطور مغول (امپراطور شاه جهان)، ساخته شد و طراحی آن را دخترش، جهانآرا بیگم بر عهده داشت.
بازار چاندنی چوک از سه بخش اصلی تشکیل شده است؛ بازار اردو (Urdu Bazar)، بازار جواهری (Johri Bazar) و بازار فتحپوری (Fatehpuri Bazar) که از مهمترین مراکز تجاری دهلی بهشمار میرود. چاندنی چوک، علاوه بر بازارهای قدیمی، مجموعهای از مهمترین بناهای مذهبی دهلی را نیز در خود جای داده است:
- مسجد جامع دهلی (Jama Masjid)
- معبد سری دیگامبار جین لال (Sri Digambar Jain Lal Mandir)
- معبد نایا (Naya Mandir)
- معبد گری شانکار (Gauri Shankar Temple)
- کلیسای باپتیست مرکزی (Central Baptist Church)
- مسجد سنهری (Sunehri Masjid)
- مسجد فتحپوری (Fatehpuri Masjid)
باغ لودی (Lodhi Garden)
باغ لودی، در شهر دهلی نو واقع شده و مساحت آن حدود ۹۰ هکتار (۳۶۰ هزار مترمربع) است. این باغ در امتداد جاده لودی (Lodi Road) و در میان خان مارکت (Khan Market) و آرامگاه صفدرجنگ (Safdarjung’s Tomb) واقع شده و یکی از بهترین مکانها، برای پیادهروی و ورزش صبحگاهی به شمار میرود.
این باغ تاریخی، مجموعهای از مهمترین بناهای دوره سلطنت دهلی را در خود جای داده است، که عبارتاند از:
- آرامگاه محمد شاه (Muhammad Shah’s Tomb)
- آرامگاه سکندر لودی (Sikandar Lodi’s Tomb)
- شیشا گنبد (Shisha Gumbad)
- بارا گنبد (Bara Gumbad)
- آرامگاه سکندر لودی (Sikandar Lodi’s Tomb)
رصدخانه جانتار مانتار (Jantar Mantar)
جانتار مانتار، در شهر دهلی نو قرار دارد و یکی از مهمترین رصدخانههای تاریخی هند است. این مجموعه شامل ۱۳ ابزار معماری و نجومی است که برای اندازهگیری موقعیت اجرام آسمانی، تعیین زمان و انجام محاسبات نجومی، مورد استفاده قرار میگرفتند.
جانتار مانتار دهلی، در سال ۱۷۲۳ میلادی به دستور مهاراجه جای سینگ دوم (Maharaja Jai Singh II)، فرمانروای شهر جیپور (Jaipur)، ساخته شد. این رصدخانه در ارتفاع حدود ۲۲۰ متر از سطح دریا قرار دارد. هدف اصلی از ساخت این مجموعه، تهیه جداول دقیق نجومی و محاسبه زمان و موقعیت حرکت ماه، خورشید و سیارات بود.
مهمترین ابزارهای جانتار مانتار، عبارتاند از:
- سمرات یانترا (Samrat Yantra): یک ساعت آفتابی غولپیکر به شمار میرود. در دو طرف آن صفحههای مدرجی وجود دارد که زمان را با دقت ساعت، دقیقه و ثانیه نشان میدهند.
- جایا پراکاش یانترا (Jaya Prakash Yantra): ابزاری متشکل از دو نیمکره توخالی که برای اندازهگیری و تعیین دقیق موقعیت ستارگان و سایر اجرام آسمانی استفاده میشد.
- راما یانترا (Rama Yantra): ابزاری متشکل از دو سازه استوانهای روباز که برای اندازهگیری ارتفاع اجرام آسمانی، تعیین بلندترین و کوتاهترین روزهای سال و محاسبه دقیق زمان ظهر بهکار میرفت.
- شاشتانسا یانترا (Shasthansa Yantra): ابزاری برای اندازهگیری ویژگیهای مختلف خورشید، از جمله فاصله از سمتالرأس (Zenith Distance) و میل سماوی خورشید (Solar Declination).
- قطر ظاهری خورشید(Apparent Solar Diameter): برای نمایش تبدیل دستگاههای مختصات در نجوم
- راسیوالیا یانترا (Rasivalya Yantra): مجموعهای از ۱۲ ابزار نجومی که برای اندازهگیری دقیق موقعیت اجرام آسمانی در صورتهای فلکی منطقهالبروج بهکار میرفت.
موزه ملی (National Museum)
موزه ملی دهلی نو یا موزه ملی، یکی از بزرگترین موزههای هند است و در خیابان جانپات (Janpath) و در دهلی نو قرار دارد. این موزه در سال ۱۹۴۹ تأسیس شد. امروزه، موزه ملی، بیش از ۲۰۰ هزار اثر تاریخی و هنری را در اختیار دارد که اغلب آنها، متعلق به تمدن هند هستند.
مهمترین بخشهای موزه ملی دهلی نو، عبارتاند از:
- پیشاتاریخ و باستانشناسی
- نسخههای خطی
- سکهشناسی و کتیبهشناسی
- نقاشی
- جنگافزارها و زرهها
- آثار باستانی آسیای مرکزی
- هنر پیشاکلمبی آمریکا (Pre-Columbian Art)
- جواهرات
- مردمشناسی
باغ وحش دهلی (Delhi Zoo / National Zoological Park)
باغوحش ملی دهلی، با مساحتی حدود ۷۶ هکتار، یکی از بزرگترین باغوحشهای هند، در شهر دهلی نو قرار دارد. این باغوحش، دارای حدود ۱۳۵۰ حیوان از ۱۳۰ گونه مختلف جانوری و پرندگان از سراسر جهان است و در تاریخ ۱ نوامبر ۱۹۵۹ بهطور رسمی افتتاح شد. باغوحش ملی دهلی، یکی از مراکز حفاظت و تکثیر گونههای در معرض خطر است.
از مهمترین پستانداران این باغوحش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- شیر آسیایی
- گوزن باراسینا
- روباه بنگالی
- ببر بنگال
- گاو وحشی هندی
- شغال طلایی
- خرس سیاه هیمالیایی
- فیل هندی
- پلنگ هندی
- کرگدن تکشاخ هندی
- گرگ هندی
- گوزن سمبر
- طوطی خاکستری آفریقایی
- طوطی اسکندری
- قو سیاه
- کرکس مصری
- قرقاول طلایی
- جغد شاخدار بزرگ
- طاووس هندی
- مار کبری هندی
- مار پیتون هندی
دیلی هات (Dilli Haat)
دهلی هات، در مارس ۱۹۹۴، با مساحت حدود ۶ هکتار و در شهر دهلی، فعالیت خود را آغاز کرد. این مجموعه، یک بازار روباز از غذاهای محلی و صنایعدستی است که برای بازدید از آن باید بلیط تهیه کرد. این بازار با داشتن کلبههای سنتی و غرفههای چوبی، فضای یک روستای سنتی هندی را برای گردشگران تداعی میکند.
در این بازار میتوان انواع صنایعدستی هندی را خریداری کرد، که عبارتاند از:
- منبتکاری روی چوب رز و چوب صندل
- کفشهای چرمی دستدوز از پوست شتر
- پارچههای سنتی و تزئینی
- سنگهای قیمتی
- مهرههای دستساز
- ظروف برنجی
- صنایع فلزی
- پارچههای ابریشمی و پشمی
همچنین گردشگران میتوانند علاوه بر خرید، از اجرا موسیقی، رقصهای محلی و برنامههای فرهنگی و سنتی ایالتهای هند، نیز دیدن کنند.
جمعبندی
دهلی با جمعیتی بیش از ۳۰ میلیون نفر، یکی از پرجمعیتترین شهرهای جهان محسوب میشود و سالانه میلیونها گردشگر برای بازدید از بناهای تاریخی، معابد و بازارهای سنتی به این شهر سفر میکنند. تاریخچه این شهر به بیش از دو هزار سال پیش بازمیگردد و دارای آثار تاریخی متعددی مانند قلعه سرخ، مسجد جامع و مقبره همایون است.
اگر قصد سفر به هند را دارید، آشنایی با جاذبههای این شهر پیش از خرید بلیط هواپیما خارجی، به شما کمک میکند تا برنامهریزی دقیقتر و سفر لذتبخشتری داشته باشید.
